Fort Lillo

Sint-BenedictuskerkFort Lillo is een fort en een kleine woonkern aan de rechteroever van de Schelde, volledig omgeven door de haven van Antwerpen. Het was vroeger een deel van het nu verdwenen dorp Lillo, vandaar dat ook de naam Lillo-Fort gebruikelijk is.
Lillo ('Linlo', 'Lindlo') zou zijn naam ontleend hebben aan de plaats waar de eerste hoeve gestaan heeft, op een hoger gelegen grond, met name 'Lindelo ter hoeve' of afgekort 'Linlo' zoals het in 1210 werd geschreven en waarvan de huidige benaming is afgeleid. Lindelo is een samenstelling van het Germaanse woord lindo, dat lindeboom betekende, en lo, dat van het Germaanse *lauha 'bosje op hoge zandgrond' afgeleid is.

Lillo-Fort heeft in het verleden een belangrijke militaire rol gespeeld. De Noormannen hadden er reeds in de 9e eeuw een versterking. Het Fort van Lillo werd gebouwd in 1573 door Antwerpenaren onder Spaans bewind als bastion ter verdediging van Antwerpen en de Schelde. In 1578 werd de vesting uitgebouwd naar een plan van Willem de Zwijger. De vesting weerstond aan de troepen van Parma die toen Antwerpen belegerde en die de dijken van de Schelde doorstak en aldus een overstroming veroorzaakte die Lillo ongeveer zestig jaar lang onder water zette.

Samen met het fort Liefkenshoek op de linkeroever van de Schelde was het fort cruciaal in de controle van de Schelde door de Hollanders. In de loop der geschiedenis onderging dit bolwerk nog vele veranderingen.

In 1747 werd het fort door de Fransen voor een jaar op de Hollanders veroverd. In 1785 kwam het in Oostenrijkse handen. In 1794 ging het weer over naar de Fransen en na 1815 tenslotte naar de Hollanders, tot 1839. Wat het Fort van andere versterkingen onderscheidde, was de aanwezigheid van burgerlijke bewoning. In 1830 waren er 34 burgerhuizen met 128 inwoners.

Lillo-Fort is het enige overblijvende deel van het dorp Lillo, dat oorspronkelijk ook Lillo-Kruisweg en Oud-Lillo omvatte. Het dorp werd in 1958 bij de gemeente Antwerpen gevoegd en volledig onteigend voor de havenuitbreiding. Op Lillo-Fort na is het helemaal verdwenen.

Interieur van de St.-BenedictuskerkLillo trekt vooral in de zomermaanden veel dagjestoeristen aan. Naast de wallen van het fort is vooral de St.-Benedictuskerk opmerkelijk: het gebouw is aan het einde van de 19e eeuw in neogotische stijl opgetrokken, maar de kleine toren heeft een neoclassicistisch fronton als bekroning. Het interieur was oorspronkelijk kaal, omdat de voorgangerkerk protestantse garnizoenskerk was. Nu zijn er beelden en meubilair in ondergebracht van de afgebroken kerken in de polder (o.a. van de St.-Benedictuskerk van Lillo-Kruisweg).

De kazerne stamt uit de Napoleontische periode en is in 2005 omgebouwd tot appartementen.